Αρχική » Αφιερώματα - Ένθετα » Χρονικά. Αναμνήσεις, νοσταλγία, μνήμες » Γραφομηχανή & τυφλό σύστημα. Ιστορική αναδρομή αφιέρωμα
Κείμενο τυπωμένο πάνω σε χαρτί από γραφομηχανή, η ταινία με την ειδική μελάνη και ο κύλινδρος που χτυπούν τα πλήκτρα

Γραφομηχανή & τυφλό σύστημα. Ιστορική αναδρομή αφιέρωμα

Ὁ θόρυβός της, τὸ χαρακτηριστικὸ «τὰκ τὰκ … κλίν», σημάδεψε τὸν 20ὸ αἰώνα. Ἀπὸ τὰ σπλάχνα της βγῆκαν συμβόλαια, ἰσολογισμοί, ἐπιστολές, λογοτεχνικὰ ἔργα, ἄρθρα, διατριβές, πανεπιστημιακὰ συγγράμματα, προκηρύξεις, παράνομες ἐφημερίδες καὶ ἄλλα πολλά. Στὰ πλῆκτρα της, χιλιάδες κοπέλες ἔμαθαν τὸ τυφλό σύστημα καὶ ἔκαναν καριέρα ὡς δακτυλογράφοι, τῶν ὁποίων ἡ θλιβερὴ ρουτίνα ἔγινε καὶ τραγούδι.

Typewriter Sound Effects – Ο ήχος της Γραφομηχανής

Ας ξεκινήσουμε με τον ήχο της….

Τι είναι η γραφομηχανή;

Η γραφομηχανή είναι μια μηχανική ή ηλεκτρομηχανική συσκευή με την οποία μπορεί ο χρήστης να τυπώσει ένα κείμενο σε χαρτί. Ο χειρισμός γίνεται με πλήκτρα, ενώ το χαρτί προωθείται με τη βοήθεια ενός κυλίνδρου. Μέχρι την δεκαετία του 1990 ήταν, μαζί με την αριθμομηχανή, το σημαντικότερο αντικείμενο στα γραφεία, αλλά σήμερα έχει αντικατασταθεί πλήρως από τον ηλεκτρονικό υπολογιστή. Κίνητρο της δημιουργίας της γραφομηχανής ήταν η Τυπογραφία

Ιστορία της γραφομηχανής

H γραφόσφαιρα του Χάνσεν (μοντέλο του 1878)

Οι αρχές τις γραφομηχανής δεν είναι γνωστές, αλλά η πρώτη πατέντα για μια γραφομηχανή δόθηκε στον Άγγλο Χένρυ Μιλλ (Henry Mill) το 1714, για τη σχεδίαση μιας συσκευής που μπορούσε να δίνει γράμματα τυπογραφικού περίπου χαρακτήρα. Η βασίλισσα της Αγγλίας, μάλιστα, του έδωσε για αυτή την εφεύρεση και ειδικό δίπλωμα ευρεσιτεχνίας.

Η πρώτη μηχανή που πραγματικά λειτούργησε ήταν του Ιταλού Πελεγκρίνο Τούρρι (Pellegrino Turri) το 1808. Ακολούθησαν ακόμα πάρα πολλές δοκιμές για την τελειοποίηση της συσκευής αυτής, που ολοκληρώθηκαν μόνο κατά το τέλος του 19ου αιώνα. Σε κανονική χρήση η γραφομηχανή μπήκε από τις αρχές του 20ού αιώνα.

Το 1828 ο Ώστιν Μπαρτ στο Ντιτρόιτ κατασκεύασε μια γραφομηχανή που την ονόμασε Τυπογράφο. Ήταν όμως αρκετά αργή στο γράψιμο. Από τότε πέρασαν αρκετά χρόνια αναζητήσεων και μελετών μέχρι που το 1867 ο Κρίστοφερ Σολς (Christopher Latham Sholes) φτιάχνει μια αρκετά πρακτική μηχανή. Μέχρι τότε όμως είχαν δημιουργηθεί και διάφοροι άλλοι τύποι γραφομηχανής, κυρίως για τυφλούς, που έδιναν ανάγλυφα στοιχεία.

Το 1873 η γραφομηχανή γίνεται πλέον βιομηχανικό προϊόν, που για πρώτη φορά βγάζει το εργοστάσιο όπλων Ρέμιγκτον (Remington). Το 1914 ο Τζέιμς Σμάθερ παρουσίασε την πρώτη γραφομηχανή της οποίας τα κινητά τμήματα κινούνταν με ηλεκτρισμό. Η μαζική παραγωγή της ηλεκτρικής γραφομηχανής άρχισε το 1930.

Κατασκευή & εξαρτήματα της γραφομηχανής

Τα κύρια εξαρτήματα της γραφομηχανής είναι

  • τα πλήκτρα που πάνω τους υπάρχουν οι διάφοροι τύποι και τα στοιχεία
  • η ταινία, που φέρει ειδική μελάνη για την αποτύπωση των γραμμάτων και
  • ο κύλινδρος πάνω στον οποίο στηρίζεται το χαρτί και που πάνω σ’ αυτόν κτυπούν τα πλήκτρα.

Ηλεκτρικές γραφομηχανές

Στις Ηλεκτρικές γραφομηχανές,όλοι οι μηχανισμοί που ελέγχονται από το πληκτρολόγιο κινούνται με ηλεκτρισμό. Σε αυτές, τα χτυπήματα στο χαρτί είναι ανεξάρτητα από τη δύναμη με την οποία ο δακτυλογράφος χτυπά το πληκτρολόγιο.

Διάταξη QWERTY

Το πληκτρολόγιο περιλαμβάνει όλους τους χαρακτήρες του αλφαβήτου π.χ. του λατινικού, και πολλά σημεία στίξης. Οι διάφορες δυνατές διατάξεις πληκτρολογίων για διάφορες γλώσσες που χρησιμοποιούν το λατινικό αλφάβητο, συνήθως αναφέρονται με τα πρώτα έξι γράμματα στην διάταξη. Έτσι για παράδειγμα η συνηθέστερη διάταξη είναι η QWERTY, ακολουθούμενη από την QWERTZ (που χρησιμοποιείται στην Κεντρική Ευρώπη) και την AZERTY (που χρησιμοποιείται στην γαλλόφωνες χώρες).

«Μὲ τὴν γραφομηχανὴ Type-Writer 2, ποὺ κυκλοφόρησε τὸ 1878, ἡ ἐταιρεία Remington εἰσήγαγε τὴν διάταξη τῶν πλήκτρων QWERTY, ποὺ ὀνομάστηκε ἔτσι ἀπὸ τὰ πέντε πρῶτα γράμματα στὴν ἀριστερὴ ἄκρη τοῦ πληκτρολογίου κάτω ἀπὸ τοὺς ἀριθμούς. Ἡ διάταξη QWERTY ἐπινοήθηκε ἀπὸ τὸν Σόλς, ὁ ὁποῖος ἀναζητοῦσε τρόπο νὰ λύσει τὸ πρόβλημα μὲ τοὺς βραχίονες ποὺ μπλέκονταν καὶ κολλοῦσαν ὅταν κάποιος δακτυλογραφοῦσε πολὺ γρήγορα. Τὸ πρόβλημα αὐτὸ ἦταν πολὺ σοβαρὸ καὶ γιὰ νὰ ἀντιμετωπιστεῖ ἔπρεπε νὰ ἀπομακρυνθοῦν ὅσο γίνεται περισσότερο οἱ βραχίονες τῆς γραφομηχανῆς μὲ τὰ γράμματα ποὺ ἐμφανίζονται τὸ ἕνα μετὰ τὸ ἄλλο σὲ ἀγγλικὲς λέξεις, ὅπως π.χ. th, sh»

QWERTY

Η Ελληνική γραφομηχανή

Ολες οι ελληνικές γραφομηχανές, με ελληνικό πληκτρολόγιο κατασκευάζονταν αρχικά σε χώρες της Δύσης και κατόπιν και σε χώρες της Ανατολικής Ευρώπης. Τα ελληνικά πληκτρολόγια ακολουθούσαν την διάταξη AZERTY με εξαίρεση ορισμένα μοντέλα που δεν είχαν καθόλου λατινικούς χαρακτήρες.

Εὔτυπον : «Ἂν καὶ πρόκειται γιὰ σχετικὰ ἁπλὲς κατασκευές, ἀπ’ ὅσο γνωρίζουμε, γραφομηχανὲς δὲν κατασκευάστηκαν ποτὲ στὴν Ἑλλάδα. Ὅλες οἱ γραφομηχανὲς μὲ ἑλληνικὸ πληκτρολόγιο κατασκευάζονταν ἀρχικὰ σὲ χῶρες τῆς Δύσης καὶ κατόπιν καὶ σὲ χῶρες τῆς Ἀνατολικῆς Εὐρώπης. Σύμφωνα μὲ τὸ λεξικὸ τῶν νεολογισμῶν τοῦ Στεφάνου Κουμανούδη, ἡ λέξη γραφομηχανὴ ἐμφανίσθηκε πιθανῶς γιὰ πρώτη φορὰ στὴν ἀθηναϊκὴ ἐφημερίδα  Ἀκρόπολη στὶς 15 Μαΐου τοῦ 1886, ἐνῶ ὁ ὅρος δακτυλογραφικὴ μηχανὴ ἐμφανίσθηκε στὴν ἴδια ἐφημερίδα στὶς 16 Ἀπριλίου τοῦ 1893. Ἂν κρίνουμε ἀπὸ διάφορα δημόσια ἔγγραφα, ἡ γραφομηχανὴ ἄρχισε νὰ χρησιμοποιεῖται στὴν Ἑλλάδα περισσότερο ἀπὸ τὶς ἀρχὲς τοῦ 20οῦ αἰ. καὶ ἐπιβλήθηκε ὡς ἀπαραίτητο ἐργαλεῖο στὰ χρόνια τοῦ Μεσοπολέμου . Τὰ πρῶτα ἑλληνικὰ πληκτρολόγια δὲν ἦταν τυποποιημένα. Ἀκολουθοῦσαν συνήθως μία διάταξη σὰν τὴν γαλλικὴ AZERTY καί, μὲ ἐξαίρεση ὁρισμένα μοντέλα, δὲν εἶχαν καθόλου λατινικοὺς χαρακτῆρες. Εἶναι ἀκόμα ἀξιοσημείωτο πὼς μέχρι τὴν δεκαετία τοῦ 1950, τὰ ἑλληνικὰ πληκτρολόγια γραφομηχανῆς περιεῖχαν καὶ τὴν βαρεία, ἀλλὰ ὄχι συνδυασμοὺς βαρείας καὶ πνευμάτων, πιθανότατα ἐξαιτίας ἔλλειψης χώρου»

AZERTY

Η IBM Selectric έδωσε ώθηση στη χρήση της γραφομηχανής, στην Ελλάδα, γιατί έδωσε την δυνατότητα στην γραφομηχανή την τύπωση και λατινικών χαρακτήρων όμως με την επέλαση των Η/Υ οι γραφομηχανές πετάχτηκαν στα σκουπίδια.

Εὔτυπον : «Ἠλεκτρικὴ γραφομηχανὴ IBM Selectric II (περίπου 1976), ἀμερικανικῆς κατασκευῆς μὲ ἑλληνικὸ καὶ λατινικὸ πληκτρολόγιο τύπου QWERTY. Ἀνήκει στὴν Βιβλιοθήκη τῆς Ἑλληνικῆς Κοινότητας Μείζονος Μόντρεαλ (Καναδάς). Στὸ ἐσωτερικό της διακρίνεται ἡ περιστεφόμενη σφαιρικὴ κεφαλὴ μὲ τοὺς ἀνάγλυφους χαρακτῆρες. Ἡ IBM Selectic κυκλοφόρησε γιὰ πρὠτη φορὰ τὸ 1961. Τὸ 1971 κυκλο- φόρησε ἡ IBM Selectric II καὶ τὸ 1980 κυκλοφόρησε ἡ IBM Selectric III. Οἱ κεφαλὲς τῆς τελευταίας εἶχαν 96 χαρακτῆρες, ἐνῶ τὰ δὐο πρῶτα μοντέλα εἶχαν κεφαλὲς μὲ 88 χαρακτῆρες. Μὲ βάση τὴν γραφομη- χανὴ Selectric, ἡ IBM ἐπίσης κυκλοφόρησε τὴν Selectric Composer (1966), μία στοιχειοθετικὴ μηχανὴ σὰν τὴν VariTyper γιὰ ἐκτυπώσεις offset. Ἡ IBM σταμάτησε ὁριστικὰ τὴν παραγωγὴ γραφομηχανῶν τὸ 1991. »

Γραφομηχανή Dvorak

Η γραφομηχανή αυτή είχε διαφορετική διάταξη του QWERTY η οποία ήταν λειτουργική και πολύ γρήγορη η δακτυλογράφηση του.Δυστυχώς η γραφομηχανή του απέτυχε και τώρα πια χρησιμοποιούμε το QWERTY.

Ηλεκτρονικές Γραφομηχανές

Οι πρώτες ηλεκτρονικές γραφομηχανές ήταν της IBM (Electronic Typewriter 50 και IBM Electronic Typewriter 60). Τα πλεονεκτήματα της ηλεκτρονικής γραφομηχανής ήταν ο αυτόματος έλεγχος διόρθωσης, αυτόματη υπογράμμιση κ.λπ.

Έργα τέχνης φτιαγμένα από παλιές γραφομηχανές

Από τον καλλιτέχνη Jeremy Mayer

Έργα τέχνης φτιαγμένα από παλιές γραφομηχανές

Τυφλό σύστημα δακτυλογράφησης

Βικιπαίδεια ένα online free συλλογικό εγκυκλοπαιδικό εγχείρημα ● Logo Wikipedia the free encyclopediaΤο τυφλό σύστημα δακτυλογράφησης (που ορισμένες φορές καλείται τυφλό σύστημα ή και απλώς τυφλό) είναι μια μέθοδος δακτυλογράφησης χωρίς τη χρήση της όρασης για τον εντοπισμό των πλήκτρων. Συγκεκριμένα, το άτομο που δακτυλογραφεί με τυφλό σύστημα γνωρίζει τη θέση των πλήκτρων στοπληκτρολόγιο μέσω της μυϊκής μνήμης.

Το τυφλό σύστημα συνήθως προϋποθέτει την τοποθέτηση των δακτύλων των χεριών (όλων των δακτύλων εκτός από τους αντίχειρες, οι οποίοι τοποθετούνται στο πλήκτρο διαστήματος) στην ίδια σειρά πλήκτρων στο μέσο του πληκτρολογίου, την αποκαλούμενη σειρά βάσης και από εκεί την κίνησή τους για το πάτημα των υπόλοιπων πλήκτρων. Με το σύστημα αυτό μπορεί να γίνει τόσο συνηθισμένη δακτυλογράφηση όσο και δακτυλογράφηση με το ένα χέρι. Σύμφωνα με αναφορές, τη μέθοδο επινόησε το 1888 ο Φρανκ Έντουαρντ ΜακΓκάριν (Frank Edward McGurrin), ένας στενογράφος δικαστηρίου και δάσκαλος δακτυλογράφησης από το Σολτ Λέικ Σίτυ.

Αρχική θέση των χεριών με τα δάκτυλα στα πλήκτρα βάσης
Αρχική θέση των χεριών με τα δάκτυλα στα πλήκτρα βάσης

Σε ένα τυπικό πληκτρολόγιο για την ελληνική γλώσσα, τα πλήκτρα της σειράς βάσης είναι τα “ΑΣΔΦ” για το αριστερό χέρι και “ΞΚΛ´” για το δεξί. Η διάταξη αυτή λέγεται QWERTY, γιατί στο πληκτρολόγιο για την αγγλική γλώσσα, όπου αναπτύχθηκε αρχικά η διάταξη αυτή, αυτά είναι τα πρώτα έξι γράμματα της πρώτης γραμμής του πληκτρολογίου. Τα περισσότερα σύγχρονα πληκτρολόγια διαθέτουν ένα μικρό εξόγκωμα στα πλήκτρα της σειράς βάσης για τους δείκτες (τα πλήκτρα Φ και Ξ), προκειμένου να διευκολύνεται η γρήγορη εύρεση των πλήκτρων βάσης και η επαναφορά των δακτύλων σε αυτά. | wikipedia

Η εξέλιξη των διοικητικών εργασιών από τη γραφομηχανή μέχρι σήμερα

Μία ενδιαφέρουσα εργασία – παρουσίαση.

Στόν καιρό τῆς γραφομηχανῆς – Δημήτριος Α. Φιλίππου
Εὔτυπον, τεῦχος № 26-27 — Ὀκτώβριος/October 2011

Μία καταπληκτική ιστορική αναδρομή στον καιρό και τους ήχους της γραφομηχανής.

 Πρελούδιο για Γραφομηχανή & πιάνο

Χριστόφορος Μίτζας, πιάνο / Φίλιππος Τσαλαχούρης, γραφομηχανή . Ωδείο Αθηνών 21 Μαρτίου 2013

Πως αντιδρούν τα σημερινά παιδιά απέναντι σε μια γραφομηχανή ;

Παρά το γεγονός ότι πρόκειται για εφεύρεση του 19ου αιώνα, τα παιδιά δηλώνουν ότι τις αναγνωρίζουν από παλιές ταινίες